{"id":473,"date":"2025-07-14T17:17:10","date_gmt":"2025-07-14T17:17:10","guid":{"rendered":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/?p=473"},"modified":"2025-07-14T17:17:11","modified_gmt":"2025-07-14T17:17:11","slug":"unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/noticias\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\/","title":{"rendered":"UNESCO declara la Ruta Wix\u00e1rika como Patrimonio Mundial"},"content":{"rendered":"\n<p>Durante su conferencia matutina, la presidenta Claudia Sheinbaum anunci\u00f3 que la Ruta Wix\u00e1rika\u2014conocida como el <em>Camino a Wirikuta<\/em>\u2014ha sido inscrita oficialmente en la lista del Patrimonio Mundial de la UNESCO. El reconocimiento marca un hito no solo para la conservaci\u00f3n del patrimonio en M\u00e9xico, sino para la visibilizaci\u00f3n global de las tradiciones espirituales ind\u00edgenas vivas.<\/p>\n\n\n\n<p>Sheinbaum calific\u00f3 el anuncio como \u201cun hecho muy importante para el pueblo wix\u00e1rika y para el pueblo de M\u00e9xico\u201d, destacando que se trata de un tipo de reconocimiento poco com\u00fan. A diferencia de monumentos o ruinas arqueol\u00f3gicas de civilizaciones extintas, la Ruta Wix\u00e1rika es un camino sagrado que a\u00fan hoy es recorrido por las comunidades wixaritari (huicholas) como parte esencial de sus pr\u00e1cticas espirituales.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201cNo s\u00e9 si es el primero, o al menos uno de los pocos, que reconoce un lugar sagrado de pueblos ind\u00edgenas vivos, no de la historia de grandes civilizaciones, sino lo que este lugar sagrado significa para el pueblo hoy, desde antes y ahora,\u201d se\u00f1al\u00f3 la mandataria.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Un peregrinaje sagrado a trav\u00e9s de cinco estados<\/h3>\n\n\n\n<p>El trayecto cubre aproximadamente 500 kil\u00f3metros y comienza en San Blas, Nayarit, atravesando Durango, Jalisco, Zacatecas y concluyendo en San Luis Potos\u00ed. El destino final es <em>Wirikuta<\/em>, un desierto sagrado ubicado en la zona de Real de Catorce, considerado por el pueblo wix\u00e1rika como el lugar donde naci\u00f3 la vida y donde se conectan con sus deidades.<\/p>\n\n\n\n<p>Cada a\u00f1o, familias wixaritari recorren a pie esta ruta ancestral como parte de su peregrinaje espiritual. En Wirikuta recolectan <em>hikuri<\/em> (peyote), un cactus sagrado utilizado en ceremonias rituales. La ruta no es solo un sendero: es un paisaje biocultural lleno de manantiales, cuevas y monta\u00f1as sagradas que forman parte del cosmos wix\u00e1rika.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">La decisi\u00f3n de la UNESCO: un precedente global<\/h3>\n\n\n\n<p>La inscripci\u00f3n de la Ruta Wix\u00e1rika como Patrimonio Mundial representa una rara excepci\u00f3n dentro del cat\u00e1logo de la UNESCO, que usualmente reconoce estructuras f\u00edsicas o paisajes hist\u00f3ricos. En este caso, la organizaci\u00f3n destac\u00f3 su \u201cvalor universal excepcional como itinerario sagrado vivo que expresa la relaci\u00f3n continua entre comunidades ind\u00edgenas y sus territorios ancestrales\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>El reconocimiento no solo protege los elementos tangibles del camino \u2014senderos, cerros, cuerpos de agua\u2014 sino tambi\u00e9n el conocimiento espiritual e intangible transmitido por generaciones. Es un paso decisivo hacia la validaci\u00f3n internacional de la cosmovisi\u00f3n ind\u00edgena como parte fundamental del patrimonio com\u00fan de la humanidad.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Wirikuta bajo amenaza<\/h3>\n\n\n\n<p>El reconocimiento llega en un momento clave. Desde hace m\u00e1s de una d\u00e9cada, Wirikuta ha estado amenazada por concesiones mineras y proyectos agroindustriales. En 2010, el gobierno mexicano otorg\u00f3 m\u00e1s de 20 concesiones a la empresa canadiense First Majestic Silver Corp., lo que provoc\u00f3 una fuerte oposici\u00f3n de las comunidades wixaritari.<\/p>\n\n\n\n<p>Aunque algunas de esas concesiones fueron suspendidas mediante recursos legales, el riesgo persiste. Activistas ambientales han advertido que la actividad minera y el uso intensivo de agua subterr\u00e1nea podr\u00edan causar da\u00f1os irreversibles al ecosistema del desierto y a los sitios sagrados.<\/p>\n\n\n\n<p>Sheinbaum reconoci\u00f3 estos peligros y se\u00f1al\u00f3 que el nombramiento de la UNESCO \u201crepresenta un avance en la protecci\u00f3n de espacios bioculturales y espirituales que est\u00e1n sujetos a presiones extractivas y desplazamientos\u201d.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Una nueva visi\u00f3n del patrimonio<\/h3>\n\n\n\n<p>Con esta inclusi\u00f3n, M\u00e9xico suma 37 sitios en la lista del Patrimonio Mundial, entre ellos zonas arqueol\u00f3gicas como Teotihuacan y reservas naturales como la de la Mariposa Monarca. Sin embargo, la Ruta Wix\u00e1rika representa un giro en la concepci\u00f3n del patrimonio: es la cultura viva la que se preserva, no los restos del pasado.<\/p>\n\n\n\n<p>Especialistas consideran que este precedente puede abrir la puerta a que otros pueblos ind\u00edgenas en el mundo obtengan reconocimiento y protecci\u00f3n para sus propios paisajes sagrados. \u201cEs un reconocimiento poderoso\u201d, se\u00f1al\u00f3 la antrop\u00f3loga Laura Harjo, experta en conocimientos espaciales ind\u00edgenas. \u201cReconoce que la tierra no es solo propiedad, sino tambi\u00e9n memoria, esp\u00edritu y comunidad.\u201d<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u00bfQu\u00e9 sigue?<\/h3>\n\n\n\n<p>Tras la designaci\u00f3n, se espera que el gobierno federal implemente medidas adicionales de conservaci\u00f3n, incluyendo el reconocimiento formal del uso ceremonial del territorio, el monitoreo ambiental liderado por las propias comunidades ind\u00edgenas y restricciones a futuras actividades extractivas.<\/p>\n\n\n\n<p>Tambi\u00e9n se han renovado los llamados a emitir un decreto presidencial que declare formalmente a Wirikuta como \u00e1rea natural y cultural protegida, administrada de manera colaborativa con los consejos wixaritari.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cLo que estamos preservando no es solo un paisaje, sino una forma de vida\u201d, dijo un vocero del Instituto Nacional de los Pueblos Ind\u00edgenas (INPI).<\/p>\n\n\n\n<p>La inscripci\u00f3n de la Ruta Wix\u00e1rika en la lista del Patrimonio Mundial no es solo un logro simb\u00f3lico. Es un paso concreto hacia el respeto y la protecci\u00f3n de culturas vivas que han resistido siglos de marginaci\u00f3n. La mirada del mundo ahora se posa sobre Wirikuta, y con ella, la esperanza de que este coraz\u00f3n espiritual del pueblo wix\u00e1rika contin\u00fae latiendo por muchas generaciones m\u00e1s.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Durante su conferencia matutina, la presidenta Claudia Sheinbaum anunci\u00f3 que la Ruta Wix\u00e1rika\u2014conocida como el Camino a Wirikuta\u2014ha sido inscrita [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":474,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-473","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-noticias"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>UNESCO declara la Ruta Wix\u00e1rika como Patrimonio Mundial<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/noticias\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_MX\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"UNESCO declara la Ruta Wix\u00e1rika como Patrimonio Mundial\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Durante su conferencia matutina, la presidenta Claudia Sheinbaum anunci\u00f3 que la Ruta Wix\u00e1rika\u2014conocida como el Camino a Wirikuta\u2014ha sido inscrita [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/noticias\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Noticias Puerto Vallarta y Mexico\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-07-14T17:17:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-07-14T17:17:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/unesco-wixarika-route-world-heritage-site.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"628\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Ian Parker\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Ian Parker\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/noticias\\\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/noticias\\\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ian Parker\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f78abc5fd31636dfb6751fd2c86887f8\"},\"headline\":\"UNESCO declara la Ruta Wix\u00e1rika como Patrimonio Mundial\",\"datePublished\":\"2025-07-14T17:17:10+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-14T17:17:11+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/noticias\\\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\\\/\"},\"wordCount\":868,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/noticias\\\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/07\\\/unesco-wixarika-route-world-heritage-site.jpg\",\"articleSection\":[\"Noticias\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/noticias\\\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/noticias\\\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\\\/\",\"name\":\"UNESCO declara la Ruta Wix\u00e1rika como Patrimonio Mundial\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/noticias\\\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/noticias\\\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/07\\\/unesco-wixarika-route-world-heritage-site.jpg\",\"datePublished\":\"2025-07-14T17:17:10+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-14T17:17:11+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/noticias\\\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/noticias\\\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/noticias\\\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/07\\\/unesco-wixarika-route-world-heritage-site.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/07\\\/unesco-wixarika-route-world-heritage-site.jpg\",\"width\":1200,\"height\":628},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/noticias\\\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Inicio\",\"item\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"UNESCO declara la Ruta Wix\u00e1rika como Patrimonio Mundial\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/\",\"name\":\"Noticias Puerto Vallarta y Mexico\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/#organization\",\"name\":\"Noticias Puerto Vallarta y Mexico\",\"url\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/puerto-vallarta-mexico-news.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/puerto-vallarta-mexico-news.png\",\"width\":150,\"height\":50,\"caption\":\"Noticias Puerto Vallarta y Mexico\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f78abc5fd31636dfb6751fd2c86887f8\",\"name\":\"Ian Parker\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/c0439e86eb7aa3bb5916b9be6026eef0eb0992244ed27cf06082554fa3e1e2c4?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/c0439e86eb7aa3bb5916b9be6026eef0eb0992244ed27cf06082554fa3e1e2c4?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/c0439e86eb7aa3bb5916b9be6026eef0eb0992244ed27cf06082554fa3e1e2c4?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Ian Parker\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/vallartadaily.com\\\/es\\\/author\\\/vallartaesp\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"UNESCO declara la Ruta Wix\u00e1rika como Patrimonio Mundial","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/noticias\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\/","og_locale":"es_MX","og_type":"article","og_title":"UNESCO declara la Ruta Wix\u00e1rika como Patrimonio Mundial","og_description":"Durante su conferencia matutina, la presidenta Claudia Sheinbaum anunci\u00f3 que la Ruta Wix\u00e1rika\u2014conocida como el Camino a Wirikuta\u2014ha sido inscrita [&hellip;]","og_url":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/noticias\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\/","og_site_name":"Noticias Puerto Vallarta y Mexico","article_published_time":"2025-07-14T17:17:10+00:00","article_modified_time":"2025-07-14T17:17:11+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":628,"url":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/unesco-wixarika-route-world-heritage-site.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Ian Parker","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"Ian Parker","Tiempo de lectura":"4 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/noticias\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/noticias\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\/"},"author":{"name":"Ian Parker","@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/#\/schema\/person\/f78abc5fd31636dfb6751fd2c86887f8"},"headline":"UNESCO declara la Ruta Wix\u00e1rika como Patrimonio Mundial","datePublished":"2025-07-14T17:17:10+00:00","dateModified":"2025-07-14T17:17:11+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/noticias\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\/"},"wordCount":868,"publisher":{"@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/noticias\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/unesco-wixarika-route-world-heritage-site.jpg","articleSection":["Noticias"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/noticias\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\/","url":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/noticias\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\/","name":"UNESCO declara la Ruta Wix\u00e1rika como Patrimonio Mundial","isPartOf":{"@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/noticias\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/noticias\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/unesco-wixarika-route-world-heritage-site.jpg","datePublished":"2025-07-14T17:17:10+00:00","dateModified":"2025-07-14T17:17:11+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/noticias\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/vallartadaily.com\/es\/noticias\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/noticias\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\/#primaryimage","url":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/unesco-wixarika-route-world-heritage-site.jpg","contentUrl":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/unesco-wixarika-route-world-heritage-site.jpg","width":1200,"height":628},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/noticias\/unesco-declara-la-ruta-wixarika-como-patrimonio-mundial\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Inicio","item":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"UNESCO declara la Ruta Wix\u00e1rika como Patrimonio Mundial"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/#website","url":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/","name":"Noticias Puerto Vallarta y Mexico","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/#organization","name":"Noticias Puerto Vallarta y Mexico","url":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/puerto-vallarta-mexico-news.png","contentUrl":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/puerto-vallarta-mexico-news.png","width":150,"height":50,"caption":"Noticias Puerto Vallarta y Mexico"},"image":{"@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/#\/schema\/person\/f78abc5fd31636dfb6751fd2c86887f8","name":"Ian Parker","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c0439e86eb7aa3bb5916b9be6026eef0eb0992244ed27cf06082554fa3e1e2c4?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c0439e86eb7aa3bb5916b9be6026eef0eb0992244ed27cf06082554fa3e1e2c4?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c0439e86eb7aa3bb5916b9be6026eef0eb0992244ed27cf06082554fa3e1e2c4?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ian Parker"},"sameAs":["https:\/\/vallartadaily.com\/es"],"url":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/author\/vallartaesp\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/473","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=473"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/473\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":475,"href":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/473\/revisions\/475"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/474"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=473"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=473"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vallartadaily.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=473"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}